W związku z coraz popularniejszą w Polsce praktyką kremacji zwłok, częstymi przypadkami obrzędu złożenia urny w grobie bez udziału kapłana oraz stawiania na chrześcijańskich grobach nagrobków pozbawionych religijnej symboliki, pragniemy przypomnieć Czcigodnym Księżom wskazania Episkopatu Polski z dnia 01.09.2010 r. (Dodatek do obrzędów pogrzebu. Obrzędy pogrzebu związane z kremacją zwłok. Obrzęd złożenia urny w grobie, Katowice 2011) dotyczące tej formy pogrzebu.

Zaleca się w nich zachowanie dotychczasowego zwyczaju grzebania ciał zmarłych, jednocześnie dopuszczając kremację zwłok, jeśli jednak nie została wybrana z pobudek przeciwnych nauce i wierze chrześcijańskiej. Wiernym należy przypominać o pierwszeństwie tradycyjnego grzebania ciała, a także o celach obrzędów pogrzebowych, jakimi są: uczczenie zmarłego, prośba o Bożą pomoc dla niego oraz pocieszenie żywych nadzieją (kan. 1176 KPK). Kościół preferuje tradycyjny pochówek ciała ludzkiego w trumnie, gdyż pełniej wyraża on wiarę w zmartwychwstanie i lepiej oddaje cześć ciału zmarłego (to właśnie ciału a nie prochom oddaje się cześć podczas liturgii).

Obrzędy pogrzebowe – Mszę św. z ostatnim pożegnaniem włącznie – z udziałem rodziny i wspólnoty parafialnej zasadniczo należy odprawić w kościele, kaplicy cmentarnej lub pomieszczeniu krematorium przed kremacją zwłok, według form podanych w obrzędach pogrzebu dostosowanych do zwyczaju diecezji polskich (Katowice 1991).
Dopełnieniem uroczystości pogrzebowej – bez zewnętrznej okazałości – jest złożenie urny w grobie lub w kolumbarium (ściana lub kaplica na cmentarzu), z udziałem najbliższej rodziny, z zastosowaniem przypisanego obrzędu (zob. Dodatek do obrzędów pogrzebu).

Jedynie w uzasadnionych przypadkach, np. przy sprowadzeniu urny z prochami z zagranicy, podane w rytuale obrzędy pogrzebowe można sprawować nad samą urną, którą stawia się na podwyższeniu przed prezbiterium, obok zapalonego paschału. Wytyczne Episkopatu Polski dotyczące pogrzebu związanego z kremacją wyraźnie przeciwstawiają się dotychczasowej praktyce pogrzebu odprawianego po spaleniu ciała, traktującej urnę na równi z trumną z ciałem zmarłego. Sprawa godnego pochówku ludzkiego ciała to wyzwanie dla duszpasterzy, a przypomnienie nowych wskazań w tej materii jest dobrą okazją do podjęcia na ambonie czy podczas katechezy tematu śmierci i znaczenia chrześcijańskiego pogrzebu.

ks. Zbigniew Kobus
Referent ds. Liturgii